Το Βιοπαθολογικό Τμήμα (ΒΤ) της Νοσοκομειακής Μονάδας «Σισμανόγλειο» του ΓΝΑ «Σισμανόγλειο-Αμαλία Φλέμιγκ» ΝΠΔΔ, έχει εκτεταμένη εμπειρία  στη διεξαγωγή και στην ερμηνεία εξετάσεων ασθενών με ιογενείς, βακτηριακές, μυκητιασικές και παρασιτικές λοιμώξεις, στην απομόνωση και ταυτοποίηση μυκοβακτηριδίων και εξειδίκευση στη διαχείριση δειγμάτων ασθενών με Κυστική ΄Ινωση.

Παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στους κλινικούς Ιατρούς του Νοσοκομείου υποστηρίζοντας τη διάγνωση, τη θεραπεία και την φροντίδα των ασθενών. Επιπλέον, το Τμήμα διεξάγει κλινικές μελέτες, συμβάλλοντας στην έρευνα της επιστημονικής κοινότητας.

Κύριο μέλημα της Διεύθυνσης και του προσωπικού του ΒΤ είναι η παροχή υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών, που διασφαλίζεται από την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας, σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο ISO 15189:2012.

Υπεύθυνος Βιοπαθολογικού Τμήματος : Μαρτσούκου Μαρία

Το Βιοπαθολογικό Τμήμα (ΒΤ) της Νοσοκομειακής Μονάδας «Σισμανόγλειο», από την ίδρυση του Νοσοκομείου (1946), αποτελεί σταθμό στη διάγνωση μολυσματικών ασθενειών και στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Οι υπηρεσίες, που παρέχει το ΒΤ στο Νοσοκομείο είναι :

• Λόγω της φύσης των νοσηλευομένων ασθενών (π.χ. ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα) έχει αναπτύξει μεθοδολογίες διερεύνησης αναπνευστικών νοσημάτων σε κλινικά δείγματα (π.χ. πτύελα, προστατευμένη βούρτσα, BAL κ.α.)
• Λόγω της νοσηλείας ασθενών με Κυστική ΄Ινωση (ΚΙ) έχει αναπτύξει μεθοδολογίες διαγνωστικής διερεύνησης πτυέλων των ασθενών αυτών (απομόνωση και ταυτοποίηση ειδικών παθογόνων π.χ. Burkholderia species), προλαμβάνοντας ενδεχόμενο κίνδυνο για την ίδια τους τη ζωή.
• Ανέπτυξε και διαρκώς βελτιώνει μεθοδολογίες διάγνωσης γεννητικού συστήματος ανδρών (ανάγκες ιατρείου προστατίτιδας).
• Ανέπτυξε και συνεχώς βελτιώνει μεθοδολογίες μικροβιολογικής διάγνωσης λοιμώξεων από απαιτητικούς μικροοργανισμούς (π.χ. Nocardia, C.difficile, κ.α.).
• Κατέχει τη τεχνογνωσία διάγνωσης μυκοβακτηριδιακών λοιμώξεων. Είναι εργαστήριο βιοασφάλειας επιπέδου 3 στο τομέα διάγνωσης της φυματίωσης καθόσον μικροσκοπεί, καλλιεργεί, απομονώνει, ταυτοποιεί και ελέγχει τη συμπεριφορά των μυκοβακτηριδίων στα αντιφυματικά φάρμακα.
• Κατέχει την τεχνογνωσία εφαρμογής μοριακών τεχνικών, οι οποίες χρησιμοποιούνται στη διάγνωση των μυκοβακτηριδιακών λοιμώξεων, ιογενών λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού, λοιμώξεων του ΚΝΣ, κ.α. Τα αποτελέσματα γνωστοποιούνται άμεσα και σύμφωνα με τα τρέχοντα επιστημονικά πρωτόκολλα στους κλινικούς ιατρούς.
• Συμμετέχει σε προγράμματα εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου Ποιότητας ταυτοποίησης κοινών αεροβίων και αναεροβίων μικροβίων, ταυτοποίησης μυκοβακτηριδίων και αντιβιογράμματος αεροβίων μικροβίων με άριστα αποτελέσματα.
• Συμμετέχει σε προγράμματα εξωτερικού ελέγχου ποιότητας ανοσολογικών εξετάσεων, ορολογικών εξετάσεων, παρασιτολογικής κοπράνων και βιοχημικής ανάλυσης ούρων.

Το Βιοπαθολογικό Τμήμα ανήκει στον Εργαστηριακό Τομέα του Οργανισμού του Νοσοκομείου.

Βρίσκεται στον 1ο όροφο του Κτηρίου Ν3 του Νοσοκομείου.

Ταχυδρομική Διεύθυνση : ΓΝΑ «Σισμανόγλειο-Αμαλία Φλέμιγκ» ΝΠΔΔ-Νοσοκομειακή Μονάδα «Σισμανόγλειο»

Βιοπαθολογικό Τμήμα

151 26 ΜΑΡΟΥΣΙ Αττικής

e-mail : mikroviologiko@sismanoglio.gr

Το Βιοπαθολογικό Τμήμα εφημερεύει καθημερινά σε 24ωρη βάση, ενώ μετέχει του προγράμματος κύριας και καθημερινής εφημερίας του Νοσοκομείου.

Προϊστάμενος Διευθυντής: Μαρτσούκου ΜαρίαΙατρικό Προσωπικό:

Βιολόγοι: Βελέντζα Αικατερίνη, Λιάκου ΕυσταθίαΤεχνολόγοι/Παρασκευαστές:
Γκόλιας Γ., Ζερβογιάννη Α., Θεοδώρου Λ., Κασκαβέλη Π., Κόγιου Σ., Μάρη Κ., Μεταλληνού Α., Μπελεχρή Κ., Πούλος Θ. , Τριανταφύλλου Ι.

Η προ αναλυτική φάση περιλαμβάνει μια σειρά από διαδικασίες, που είναι δύσκολο να προσδιοριστούν, επειδή λαμβάνουν χώρα σε διάφορα μέρη (π.χ. Κλινικό Τμήμα, Εξωτερικά Ιατρεία) και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές του 24ωρου. Κλασικά η προ αναλυτική φάση περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες από τη στιγμή που υποβάλλεται αίτηση στο Εργαστήριο για πραγματοποίηση μιας εξέτασης μέχρι τη στιγμή που το δείγμα είναι έτοιμο για ανάλυση. Σε αυτό το στάδιο όμως μπορεί να συμβαίνουν λανθασμένοι χειρισμοί που επηρεάζουν αργότερα την αναλυτική και την μετα αναλυτική φάση της εξέτασης.

Οι κύριες διαδικασίες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην προ αναλυτική φάση είναι η επιλογή της εξέτασης, η προετοιμασία του ασθενή και η προετοιμασία των επαγγελματιών υγείας για τη λήψη.

Βασικές Οδηγίες για την προετοιμασία των ασθενών, τη λήψη, την αποθήκευση και τη μεταφορά των δειγμάτων στο Εργαστήριο:

• Οι οδηγίες προετοιμασίας των ασθενών, λήψης, αποθήκευσης και μεταφοράς των βιολογικών δειγμάτων είναι διαθέσιμες στους χώρους και στις θέσεις εργασίας των επαγγελματιών υγείας ή και στους χώρους δειγματοληψίας σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή (ως αρχείο pdf).

• Όσοι ενδιαφέρονται να λάβουν υπηρεσίες (θεράπων ιατρός, συνεργαζόμενο νοσοκομείο ή και εργαστήριο, εξωτερικός ασθενής, επαγγελματίας υγείας), από το Βιοπαθολογικό Τμήμα (ΒΤ), πρέπει να ενημερώνονται για τις διαδικασίες, που αναφέρονται στο παρόν εγχειρίδιο με τίτλο «Οδηγός διαχείρισης βιολογικών δειγμάτων».

• Όταν οι ενδιαφερόμενοι αποκλίνουν από τις διαδικασίες ή ζητούν προσθήκες, τροποποιήσεις και εξαιρέσεις, πρέπει να καταγράφονται λεπτομερώς στο «Παραπεμπτικό Εξετάσεων», κατά τη δειγματοληψία, να ενημερώνεται το προσωπικό του ΒΤ και να συζητείται σε Συμβούλιο Ποιότητας, με ευθύνη της Διευθύντριας του Τμήματος.

• Η έκθεση των αποτελεσμάτων κατ’ ελάχιστον περιλαμβάνει τα στοιχεία ταυτότητας του δείγματος, τη μέθοδο και το σκοπό της δειγματοληψίας, το σημείο δειγματοληψίας και τον υπεύθυνο δειγματολήπτη.

• Στον «Οδηγό» ως «δειγματολήπτες» νοούνται: α) οι επαγγελματίες υγείας που πρέπει να διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα για τη διενέργεια δειγματοληψίας, να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι και να τηρούν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους, μέσω προγραμμάτων συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ή και β) οι εξεταζόμενοι που πρέπει να έχουν εκπαιδευτεί κατάλληλα από τους επαγγελματίες υγείας και να επιβεβαιώνουν ότι έχουν κατανοήσει απόλυτα τις οδηγίες που τους έχουν δοθεί.

• Χρήσιμο ή και απαραίτητο είναι να αναγράφεται, από τον θεράποντα ιατρό, ο Βαθμός Προτεραιότητας π.χ. «Επείγον», που έχει σχέση με το χρόνο αντιμετώπισης του περιστατικού, το χρόνο νοσηλείας, το χρόνο έναρξης λήψης φαρμακευτικής ή θεραπευτικής αγωγής, την έκδοση εισιτηρίου/εξιτηρίου νοσηλείας, κ.λπ.

• Τα δείγματα των περιστατικών του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών διαχειρίζονται κατά προτεραιότητα.

• Οι δειγματολήπτες πρέπει να τηρούν τις βασικές προφυλάξεις κατά τη διενέργεια των δειγματοληψιών, όπως αυτές έχουν καθοριστεί και προτείνονται από τον  ΕΟΔΥ (Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας), προκειμένου να προστατευτούν από λοιμώδη νοσήματα οι ίδιοι, οι ασθενείς αλλά και το περιβάλλον.

Βασικές προφυλάξεις:

1. Πλύσιμο χεριών πριν και μετά τη φροντίδα του ασθενή καθώς και πριν και μετά τη χρήση γαντιών. Αντισηψία χεριών με αλκοολούχο διάλυμα, όταν τα χέρια δεν είναι εμφανώς λερωμένα.

2. Χρήση γαντιών πριν την επαφή με βιολογικά υγρά ή βλεννογόνους του ασθενή.

3. Χρήση μάσκας ή προστατευτικών γυαλιών όταν υπάρχει κίνδυνος εκτίναξης βιολογικών υγρών.

4. Χρήση μπλούζας για προστασία του δέρματος και των ενδυμάτων όταν κατά τη φροντίδα του ασθενή υπάρχει κίνδυνος εκτίναξης βιολογικών υγρών.

5. Χρήση κατάλληλου απολυμαντικού αμέσως όταν δημιουργηθούν μολυσματικά σταγονίδια και πριν απορριφθούν τα γάντια.

6. Απόρριψη αιχμηρών αντικειμένων στους κατάλληλους περιέκτες. Αποφυγή τραυματισμού κατά τη χρήση αυτών.

7. Απόρριψη χρησιμοποιημένων υλικών σύμφωνα με τις οδηγίες απόρριψης νοσοκομειακών αποβλήτων.

Χρήσιμα Σύνδεσμοι (Links):

https://eody.gov.gr

http://www.ecdc.europa.eu/en/Pages/home.aspx

http://www.who.int/en/

• Ενημέρωση Ιατρών και Νοσηλευτών μέσω έντυπων οδηγιών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων (ομιλίες, βίντεο, κ.λπ.), προς τήρηση των δεξιοτήτων για την προετοιμασία, τη λήψη, την αποθήκευση και τη μεταφορά των βιολογικών δειγμάτων.

• Πριν από κάθε δειγματοληψία προηγείται ενημέρωση και συναίνεση του ασθενή.

• Πληροφόρηση και παρακίνηση των ασθενών για συνεργασία σε όλα τα στάδια της λήψης δειγμάτων.

• Τήρηση των αρχών προστασίας της ιδιωτικής ζωής του ασθενή σε όλα τα στάδια της λήψης δειγμάτων.

• Τήρηση κανόνων τήρησης μέσων ατομικής προστασίας των επαγγελματιών υγείας.

• Τήρηση κανόνων υγιεινής των χεριών.

• Τήρηση οδηγιών διαχείρισης αποβλήτων.

• Τήρηση κανόνων υγιεινής και ασφάλειας εργαζομένων και ασθενών.

• Επικοινωνία μεταξύ κλινικού και εργαστηριακού ιατρού.

Όσον αφορά στο κόστος κάθε εξέτασης: η πλειονότητα των εξετάσεων είναι κοστολογημένες και εμπεριέχονται στα ισχύοντα σχετικά Προεδρικά Διατάγματα.

Κατά το διάστημα 2007- 2015 πραγματοποιήθηκαν ~ 27.000 εξετάσεις στο Εργαστήριο της Φυματίωσης (αναπνευστικά δείγματα,ούρα,ιστοί). Στον πίνακα αναφέρεται η διαχρονική απομόνωση των στελεχών ΜTb complex και οι αντοχές στα βασικά αντιφυματικά φάρμακα.

Το Βιοπαθολογικό Τμήμα χορηγεί πλήρη ιατρική ειδικότητα Βιοπαθολογίας από το έτος 1985. Η εκπαίδευση προς τους ειδικευόμενους γιατρούς ήταν και είναι σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ιατρικής ειδικότητας της Βιοπαθολογίας. Υλοποιείται δε καθημερινά από εκπαιδευμένο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό στους πάγκους εργασίας, καθώς και σε προγραμματισμένα εβδομαδιαία μαθήματα. Σχετικά προγράμματα υπάρχουν αρχειοθετημένα στη Γραμματεία του τμήματος και κατατιθέμενα στο Επιστημονικό Συμβούλιο του Νοσοκομείου.

Πρόγραμμα Μαθημάτων Βιοπαθολογικού (Μικροβιολογικού) Τμήματος 

Tα μαθήματα θα γίνονται 8:30-9:30 π.μ., στο γραφείο των ιατρών του Βιοπαθολογικού Τμήματος (δωμ. 32)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ του ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ (Μικροβιολογικού) ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Η Διευθύντρια

Μαρία Μαρτσούκου